Tweet
AI Đang Khiến Các Công Ty Cắt Giảm Nhân Sự Cấp Junior. Nhưng Theo Một Nhà Kinh Tế Học MIT, Đó Là Một Sai Lầm Chiến Lược
Frank Nagle, nhà kinh tế học tại MIT và là Chief Economist của Linux Foundation, vừa đưa ra một góc nhìn rất đáng suy ngẫm về tác động của AI đối với thị trường lao động. Trong khi nhiều doanh nghiệp đang sử dụng AI như một lý do để giảm tuyển dụng nhân sự mới hoặc cắt giảm các vị trí junior, Nagle cho rằng đây là một "sai lầm chiến lược nghiêm trọng".
Theo ông, AI chắc chắn sẽ làm thay đổi thị trường lao động. Một số công việc sẽ biến mất, nhiều công việc sẽ thay đổi hoàn toàn, nhưng điều nguy hiểm nhất là các doanh nghiệp chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn mà bỏ qua chiến lược phát triển nhân tài dài hạn.
Vì Sao Cắt Giảm Nhân Sự Junior Là Một Sai Lầm?
Frank Nagle nhìn vấn đề từ hai góc độ.
Thứ nhất, nếu doanh nghiệp ngừng tuyển dụng nhân viên mới, họ đang tự cắt đứt nguồn lãnh đạo tương lai của chính mình.
Những quản lý, kiến trúc sư giải pháp, trưởng nhóm kỹ thuật hay CIO trong 10 năm tới đều phải bắt đầu từ các vị trí junior ngày hôm nay.
Nếu không có lớp kế cận, doanh nghiệp sẽ gặp khoảng trống nhân sự nghiêm trọng trong tương lai.
Thứ hai, chính những người trẻ lại thường là nhóm tận dụng AI hiệu quả nhất.
Theo nghiên cứu của Nagle, các nhân viên junior có xu hướng thay đổi cách làm việc nhanh hơn, sẵn sàng thử nghiệm công cụ mới hơn và học hỏi nhanh hơn các nhân viên cấp cao.
Ông cho rằng doanh nghiệp có thể học được rất nhiều từ cách mà thế hệ trẻ đang tương tác với AI.
IBM Đang Đi Ngược Xu Hướng
Một ví dụ được Nagle nhắc đến là IBM. Trong khi nhiều doanh nghiệp cắt giảm tuyển dụng đầu vào, IBM tuyên bố sẽ tuyển dụng số lượng nhân sự junior gấp ba lần trước đây. Lập luận của IBM khá đơn giản Nếu đối thủ ngừng tuyển dụng, doanh nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận nhiều ứng viên giỏi hơn với chi phí thấp hơn. Về dài hạn, đây có thể là một lợi thế cạnh tranh rất lớn.
AI Đang Tạo Ra 3 Nhóm Công Việc
Từ các nghiên cứu về cách AI thay đổi quy trình làm việc, Nagle chia tương lai lao động thành ba nhóm lớn.
Nhóm 1: Công Việc Có Thể Được AI Tự Động Hóa Gần Như Hoàn Toàn
Đây là những công việc mà AI không chỉ hỗ trợ mà còn có thể thực hiện phần lớn nhiệm vụ cốt lõi.
Ví dụ điển hình là dịch thuật.
Các mô hình AI hiện nay được huấn luyện trên lượng dữ liệu ngôn ngữ khổng lồ nên khả năng dịch ngày càng tốt.
Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là nghề dịch thuật sẽ biến mất hoàn toàn.
Vẫn cần những chuyên gia kiểm tra tính chính xác của bản dịch, xử lý các ngôn ngữ ít phổ biến hoặc các ngữ cảnh đặc biệt mà AI chưa được đào tạo đầy đủ.
Dù vậy, đây là nhóm nghề có nguy cơ tự động hóa rất cao.
Nhóm 2: Công Việc Mà AI Hiện Tại Khó Thay Thế
Đây chủ yếu là các công việc mang tính vật lý và thao tác thực tế.
Ví dụ:
Nagle đưa ra ví dụ về những người đang xây dựng một căn nhà bên ngoài cửa sổ văn phòng của ông.
AI hiện nay có thể viết báo cáo, tạo mã nguồn hay phân tích dữ liệu, nhưng chưa thể leo thang, lợp mái nhà hay sửa đường ống nước với chi phí hợp lý.
Điều này cũng tương đồng với quan điểm của Geoffrey Hinton, người được xem là "Bố già AI".
Hinton từng nhận định rằng nhiều công việc văn phòng sẽ bị AI thay thế trước khi AI có thể thực hiện tốt các công việc đòi hỏi thao tác vật lý phức tạp.
Nhóm 3: Công Việc Không Biến Mất Nhưng Sẽ Thay Đổi Rất Nhiều
Đây là nhóm lớn nhất.
AI không thay thế hoàn toàn con người, nhưng thay đổi sâu sắc bản chất công việc.
Ví dụ điển hình là lập trình viên.
Nghiên cứu của Nagle cho thấy khi sử dụng AI:
Điều thú vị là mức thay đổi ở nhân viên junior lớn hơn rất nhiều so với senior.
Các lập trình viên trẻ có thể tăng đáng kể thời gian dành cho hoạt động tạo ra giá trị trực tiếp nhờ AI hỗ trợ.
AI làm cho việc viết mã trở nên nhanh hơn, rẻ hơn và dễ hơn.
Kết quả là con người sẽ thực hiện nhiều hoạt động sáng tạo hơn thay vì các công việc hành chính và phối hợp.
Đây là một quy luật kinh tế quen thuộc: khi một hoạt động trở nên rẻ và dễ hơn, xã hội sẽ sử dụng nó nhiều hơn.
Điều Này Có Ý Nghĩa Gì Với Ngành CNTT?
Nếu nhìn từ góc độ của cộng đồng kỹ sư mạng, bảo mật, cloud và AI tại VnPro, có thể thấy phần lớn công việc của chúng ta thuộc nhóm thứ ba.
Ví dụ:
Một kỹ sư mạng trước đây dành nhiều thời gian để:
Ngày nay AI có thể hỗ trợ rất nhiều trong các công việc này.
Nhưng AI vẫn chưa thể:
Do đó, thay vì thay thế kỹ sư, AI đang dịch chuyển vai trò của kỹ sư sang các công việc có giá trị cao hơn.
Đây cũng là lý do chúng ta đang chứng kiến sự nổi lên của các khái niệm như:
Bài Học Quan Trọng
Điểm đáng chú ý nhất trong quan điểm của Frank Nagle không phải là AI sẽ thay thế ai. Mà là việc doanh nghiệp cần tránh tư duy ngắn hạn. Những tổ chức chỉ nhìn AI như một công cụ cắt giảm nhân sự có thể tiết kiệm được chi phí trong vài quý tài chính. Nhưng những tổ chức biết cách kết hợp AI với việc phát triển thế hệ nhân sự mới sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn trong 5 đến 10 năm tới. Trong lịch sử công nghệ, những người chiến thắng thường không phải là những người cắt giảm đầu tư vào con người. Họ là những người biết sử dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực của con người.
Frank Nagle, nhà kinh tế học tại MIT và là Chief Economist của Linux Foundation, vừa đưa ra một góc nhìn rất đáng suy ngẫm về tác động của AI đối với thị trường lao động. Trong khi nhiều doanh nghiệp đang sử dụng AI như một lý do để giảm tuyển dụng nhân sự mới hoặc cắt giảm các vị trí junior, Nagle cho rằng đây là một "sai lầm chiến lược nghiêm trọng".
Theo ông, AI chắc chắn sẽ làm thay đổi thị trường lao động. Một số công việc sẽ biến mất, nhiều công việc sẽ thay đổi hoàn toàn, nhưng điều nguy hiểm nhất là các doanh nghiệp chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn mà bỏ qua chiến lược phát triển nhân tài dài hạn.
Vì Sao Cắt Giảm Nhân Sự Junior Là Một Sai Lầm?
Frank Nagle nhìn vấn đề từ hai góc độ.
Thứ nhất, nếu doanh nghiệp ngừng tuyển dụng nhân viên mới, họ đang tự cắt đứt nguồn lãnh đạo tương lai của chính mình.
Những quản lý, kiến trúc sư giải pháp, trưởng nhóm kỹ thuật hay CIO trong 10 năm tới đều phải bắt đầu từ các vị trí junior ngày hôm nay.
Nếu không có lớp kế cận, doanh nghiệp sẽ gặp khoảng trống nhân sự nghiêm trọng trong tương lai.
Thứ hai, chính những người trẻ lại thường là nhóm tận dụng AI hiệu quả nhất.
Theo nghiên cứu của Nagle, các nhân viên junior có xu hướng thay đổi cách làm việc nhanh hơn, sẵn sàng thử nghiệm công cụ mới hơn và học hỏi nhanh hơn các nhân viên cấp cao.
Ông cho rằng doanh nghiệp có thể học được rất nhiều từ cách mà thế hệ trẻ đang tương tác với AI.
IBM Đang Đi Ngược Xu Hướng
Một ví dụ được Nagle nhắc đến là IBM. Trong khi nhiều doanh nghiệp cắt giảm tuyển dụng đầu vào, IBM tuyên bố sẽ tuyển dụng số lượng nhân sự junior gấp ba lần trước đây. Lập luận của IBM khá đơn giản Nếu đối thủ ngừng tuyển dụng, doanh nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận nhiều ứng viên giỏi hơn với chi phí thấp hơn. Về dài hạn, đây có thể là một lợi thế cạnh tranh rất lớn.
AI Đang Tạo Ra 3 Nhóm Công Việc
Từ các nghiên cứu về cách AI thay đổi quy trình làm việc, Nagle chia tương lai lao động thành ba nhóm lớn.
Nhóm 1: Công Việc Có Thể Được AI Tự Động Hóa Gần Như Hoàn Toàn
Đây là những công việc mà AI không chỉ hỗ trợ mà còn có thể thực hiện phần lớn nhiệm vụ cốt lõi.
Ví dụ điển hình là dịch thuật.
Các mô hình AI hiện nay được huấn luyện trên lượng dữ liệu ngôn ngữ khổng lồ nên khả năng dịch ngày càng tốt.
Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là nghề dịch thuật sẽ biến mất hoàn toàn.
Vẫn cần những chuyên gia kiểm tra tính chính xác của bản dịch, xử lý các ngôn ngữ ít phổ biến hoặc các ngữ cảnh đặc biệt mà AI chưa được đào tạo đầy đủ.
Dù vậy, đây là nhóm nghề có nguy cơ tự động hóa rất cao.
Nhóm 2: Công Việc Mà AI Hiện Tại Khó Thay Thế
Đây chủ yếu là các công việc mang tính vật lý và thao tác thực tế.
Ví dụ:
- Thợ sửa ống nước
- Thợ điện
- Công nhân xây dựng
- Kỹ thuật viên hiện trường
- Nhân viên bảo trì thiết bị
Nagle đưa ra ví dụ về những người đang xây dựng một căn nhà bên ngoài cửa sổ văn phòng của ông.
AI hiện nay có thể viết báo cáo, tạo mã nguồn hay phân tích dữ liệu, nhưng chưa thể leo thang, lợp mái nhà hay sửa đường ống nước với chi phí hợp lý.
Điều này cũng tương đồng với quan điểm của Geoffrey Hinton, người được xem là "Bố già AI".
Hinton từng nhận định rằng nhiều công việc văn phòng sẽ bị AI thay thế trước khi AI có thể thực hiện tốt các công việc đòi hỏi thao tác vật lý phức tạp.
Nhóm 3: Công Việc Không Biến Mất Nhưng Sẽ Thay Đổi Rất Nhiều
Đây là nhóm lớn nhất.
AI không thay thế hoàn toàn con người, nhưng thay đổi sâu sắc bản chất công việc.
Ví dụ điển hình là lập trình viên.
Nghiên cứu của Nagle cho thấy khi sử dụng AI:
- Lập trình viên viết mã nhiều hơn
- Thời gian dành cho các công việc quản lý và điều phối giảm đi
- Năng suất lập trình tăng lên đáng kể
Điều thú vị là mức thay đổi ở nhân viên junior lớn hơn rất nhiều so với senior.
Các lập trình viên trẻ có thể tăng đáng kể thời gian dành cho hoạt động tạo ra giá trị trực tiếp nhờ AI hỗ trợ.
AI làm cho việc viết mã trở nên nhanh hơn, rẻ hơn và dễ hơn.
Kết quả là con người sẽ thực hiện nhiều hoạt động sáng tạo hơn thay vì các công việc hành chính và phối hợp.
Đây là một quy luật kinh tế quen thuộc: khi một hoạt động trở nên rẻ và dễ hơn, xã hội sẽ sử dụng nó nhiều hơn.
Điều Này Có Ý Nghĩa Gì Với Ngành CNTT?
Nếu nhìn từ góc độ của cộng đồng kỹ sư mạng, bảo mật, cloud và AI tại VnPro, có thể thấy phần lớn công việc của chúng ta thuộc nhóm thứ ba.
Ví dụ:
Một kỹ sư mạng trước đây dành nhiều thời gian để:
- Viết cấu hình thủ công
- Tra cứu tài liệu
- Viết báo cáo
- Tổng hợp log
- Phân tích lỗi ban đầu
Ngày nay AI có thể hỗ trợ rất nhiều trong các công việc này.
Nhưng AI vẫn chưa thể:
- Thiết kế kiến trúc mạng phù hợp với doanh nghiệp
- Đưa ra quyết định kinh doanh
- Xử lý các tình huống chính trị nội bộ
- Chịu trách nhiệm cho một sự cố nghiêm trọng
- Hiểu đầy đủ bối cảnh vận hành thực tế
Do đó, thay vì thay thế kỹ sư, AI đang dịch chuyển vai trò của kỹ sư sang các công việc có giá trị cao hơn.
Đây cũng là lý do chúng ta đang chứng kiến sự nổi lên của các khái niệm như:
- AI-Assisted Engineering
- NetDevOps
- AIOps
- AI Agents
- Infrastructure for AI
Bài Học Quan Trọng
Điểm đáng chú ý nhất trong quan điểm của Frank Nagle không phải là AI sẽ thay thế ai. Mà là việc doanh nghiệp cần tránh tư duy ngắn hạn. Những tổ chức chỉ nhìn AI như một công cụ cắt giảm nhân sự có thể tiết kiệm được chi phí trong vài quý tài chính. Nhưng những tổ chức biết cách kết hợp AI với việc phát triển thế hệ nhân sự mới sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn trong 5 đến 10 năm tới. Trong lịch sử công nghệ, những người chiến thắng thường không phải là những người cắt giảm đầu tư vào con người. Họ là những người biết sử dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực của con người.