Tweet
API – "CHÌA KHÓA VÀNG" KHỞI ĐỘNG NETWORK AUTOMATION!
API – "CHÌA KHÓA VÀNG" KHỞI ĐỘNG NETWORK AUTOMATION! 
Bạn đã sẵn sàng trở thành Kỹ sư mạng thế hệ mới, làm chủ hạ tầng mạng bằng code? Tương lai của mạng, Cloud, IoT, và Mobile đều xoay quanh một khái niệm: Giao Tiếp Lập Trình Ứng Dụng (API).
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu API không chỉ là lý thuyết, mà là công cụ để cấu hình và giám sát hạ tầng mạng một cách tự động. I. API LÀ GÌ VÀ VAI TRÒ TRONG MẠNG?
API (Application Programming Interface) là một giao diện cho phép hai phần mềm hoặc hai hệ thống giao tiếp và tương tác với nhau. Nó là nền tảng quan trọng cho một thế hệ mới các phần mềm trong lĩnh vực mạng, điện toán đám mây (cloud), lĩnh vực di động (mobile) và Internet vạn vật (IoT).
Các nhà phát triển phần mềm sử dụng API để cho phép các phần mềm này giao tiếp với hạ tầng mạng. II. PHÂN LOẠI API THEO CHỨC NĂNG
Dựa trên loại công việc mà API thực hiện, chúng ta có ba nhóm chính:
- API Dịch vụ (Service API): Cho phép một ứng dụng gọi một ứng dụng khác để giải quyết một vấn đề cụ thể. Ví dụ điển hình là gọi API để chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng trong hệ thống thanh toánhoặc kiểm tra, xác thực người dùng trong hệ thống quản lý người dùng.
- API Cung cấp Thông tin (Information API): Cho phép một ứng dụng hỏi một ứng dụng khác về một thông tin nào đó. Các thông tin này có thể là dữ liệu từ xa (telemetry), dữ liệu được thu thập trong thời gian dài, hoặc danh sách các thiết bị đang kết nối vào hệ thống mạng.
- API Phần cứng (Hardware API): Dùng để truy cập đến một số tính năng của thiết bị phần cứng hoặc các cảm biến (sensor). Ví dụ: truy xuất vị trí GPS hoặc dữ liệu thời gian thực như nhiệt độ, độ ẩm.
Trong kiến trúc Mạng Định Nghĩa Bằng Phần Mềm (SDN), API được phân loại dựa trên chiều giao tiếp so với Bộ điều khiển mạng (Controller).
- Northbound API (API Hướng Bắc): Dạng API này được dùng trong quá trình giao tiếp từ Controller hướng lên phần mềm quản lý ứng dụng bên trên (Application Plane). Khi nhân viên quản trị mạng login vào phần mềm quản lý (như DNA Center) để quản lý hạ tầng, thông tin sẽ được gửi từ phần mềm đến Controller thông qua Northbound API. Kiểu này còn được gọi là REST API.
- Southbound API (API Hướng Nam): Giao tiếp theo chiều ngược lại, từ Controller đi xuống các thiết bị mạng (Data Plane). Ví dụ: khi quản trị viên thay đổi cấu hình của một switch, các thay đổi này sẽ được đẩy từ Controller xuống switch thông qua Southbound API. Dạng API này có thể được dùng để thay đổi nhiều chức năng của thiết bị như router, switch, và wireless access point (AP).
Phần lớn các cuộc gọi API ngày nay được thiết kế dựa trên chuẩn web và sử dụng HTTP làm giao thức truyền vận bên dưới do tính phổ biến và hữu ích của nó. 1. Các Kiểu Truy Cập API
Có ba kiểu truy cập API tiêu biểu:
- Kiểu Riêng (Private): Chỉ sử dụng nội bộ, giúp doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ API.
- Kiểu Đối tác (Partner): Chia sẻ với các đối tác kinh doanh để tạo ra các dòng giá trị lợi nhuận.
- Kiểu Công cộng (Public): Sẵn sàng cho mọi người sử dụng, khuyến khích các bên thứ ba phát triển ứng dụng, tăng tính sáng tạo.
REST API là kiểu kiến trúc phổ biến nhất trong hạ tầng mạng hiện nay. Một API sử dụng kiến trúc REST thường được gọi là RESTful API.
- Kiến trúc: Mô hình client-server, phi trạng thái (stateless). Client có thể là một chương trình Python hoặc giao diện web, Server là thiết bị mạng hoặc Controller.
- Thao tác CRUD: RESTful API dùng các phương thức HTTP để thao tác dữ liệu tương tự như các chức năng cơ sở dữ liệu (gọi là CRUD – CREATE, READ, UPDATE, DELETE).
- Định dạng dữ liệu: Khi gọi API bằng phương thức HTTP GET, kết quả trả về sẽ ở dạng JSON hay XML, chứ không phải HTML như khi duyệt web thông thường.
- GET: Dùng để đọc dữ liệu.
- POST: Dùng để tạo mới dữ liệu.
- PUT: Dùng để cập nhật dữ liệu.
- DELETE: Dùng để xóa tài nguyên trên hệ thống.
SOAP là một giao thức sử dụng định dạng dữ liệu XML để truyền các thông điệp giữa các máy tính.
- Giao thức truyền vận: Thường dùng HTTP, nhưng cũng có thể sử dụng SMTP.
- Tính độc lập: Điểm mạnh là có thể trao đổi dữ liệu giữa các ứng dụng được viết bằng các ngôn ngữ lập trình khác nhau (Java, .NET, PHP) và độc lập với hệ điều hành (Windows, Linux).
- Cấu trúc thông điệp: Thông điệp SOAP gồm các thành phần: Envelope (đóng gói dữ liệu và xác định thông điệp), Header (chứa các khối thông tin gửi đến máy nhận), Body (chứa thông điệp thực sự), và Fault (tùy chọn, thông báo lỗi).
- Lợi ích: SOAP có thể đi xuyên qua các tường lửa mà không cần mở thêm cổng, giúp tiết kiệm thời gian.
RPC là dạng API đầu tiên và đơn giản nhất. Chức năng của nó là cho phép chúng ta thực thi những đoạn mã hay một thủ tục (procedure) trên một máy chủ ở xa trong hệ thống mạng, hoạt động như thể đoạn chương trình được thực thi cục bộ.
- Hoạt động: Khi client gửi yêu cầu, RPC diễn dịch và gửi đến máy chủ. Phía client sẽ bị chặn lại không cho gửi các request kế tiếp cho đến khi máy chủ xử lý và trả về kết quả.
- Ứng dụng: RPC phù hợp cho các hành động (action), trong khi REST phù hợp cho các mô hình (model) hoặc thao tác CRUD trên dữ liệu.
API quản lý các phiên giao tiếp theo hai kiểu:
- API Đồng bộ (Synchronous): Phần mềm ứng dụng phải chờ phản hồi từ API server để có thể tiếp tục xử lý dữ liệu. Điều này có thể dẫn đến sự ngắt quãng, tăng độ trễ hoặc treo ứng dụng. Ví dụ: Khi upload video lên YouTube, bạn phải chờ upload hoàn tất mới có thể làm các tác vụ khác.
- API Bất đồng bộ (Asynchronous): Phần mềm không chờ API trả về kết quả mà tiếp tục hoạt động và xử lý các chức năng khác. API kiểu này cung cấp chức năng gọi lại (callback) để gửi trả lời ở bất kỳ thời điểm nào. Các phần mềm dùng API bất đồng bộ cho người dùng trải nghiệm tốt hơn. Ví dụ: Bạn có thể thay đổi tựa đề hoặc thêm hashtag cho video ngay cả khi nó đang được tải lên.
API là kỹ năng nền tảng để bạn làm chủ Network Automation, tăng tốc sự nghiệp và gia tăng giá trị bản thân. Bạn đã có kiến thức lý thuyết vững chắc, bước tiếp theo là thực chiến!
Đăng ký ngay Khóa học CCNA Automation chuyên sâu tại VnPro để:
- Biến kiến thức API thành khả năng lập trình tự động hóa thực tế.
- Thực hành trên thiết bị mạng thực tế và môi trường lab hiện đại.
- Được cố vấn bởi các chuyên gia CNTT hàng đầu Việt Nam.