Tweet
MÔ HÌNH OSI - HIỂU ĐÚNG TRONG 2 PHÚT
Mỗi lần bạn mở một trang web, dữ liệu phải đi qua 7 "trạm kiểm soát" trước khi đến được máy chủ, rồi lại đi ngược qua 7 trạm đó để về máy bạn. Bảy trạm này chính là 7 tầng của mô hình OSI - thứ mà dân mạng máy tính nào cũng phải nằm lòng.
Nói đơn giản, OSI ra đời vì ngày xưa mỗi hãng làm mạng theo một kiểu, thiết bị hãng này không nói chuyện được với hãng kia. Cần một khung chung để ai làm phần cứng, ai viết phần mềm cũng theo cùng một chuẩn, thì máy móc mới ráp lại với nhau được.
7 tầng đó, từ trên xuống, hoạt động thế này:
Application: nơi bạn tương tác trực tiếp, gồm các dịch vụ quen thuộc như web (HTTP), email (SMTP), tên miền (DNS).
Presentation: lo việc "dịch" dữ liệu, mã hóa, nén, giải nén để hai bên hiểu nhau.
Session: mở, giữ và đóng phiên kết nối giữa hai máy.
Transport: chia nhỏ dữ liệu thành từng đoạn để truyền đi ổn định. TCP thì chắc chắn, có sửa lỗi; UDP thì nhanh nhưng chấp nhận mất gói, hợp với video, voice.
Network: quyết định gói tin đi đường nào để tới đích, dựa vào địa chỉ IP. Đây là sân của router.
Data Link: chuyển dữ liệu qua lại giữa hai thiết bị kề nhau trong cùng mạng LAN, dùng địa chỉ MAC. Switch làm việc ở tầng này.
Physical: tầng thấp nhất, biến dữ liệu thành tín hiệu điện, ánh sáng hay sóng để chạy qua dây cáp hay không khí.
Một mẹo thực tế: khi mạng bị lỗi, luôn kiểm tra tầng Physical trước - dây cắm chưa, đèn tín hiệu có sáng không - rồi mới lần lên các tầng cao hơn.
Khi dữ liệu đi xuống từ tầng Application đến tầng Physical, mỗi tầng sẽ gói thêm một lớp thông tin riêng, giống như bọc thêm một lớp bao bì. Đến nơi, máy nhận sẽ làm ngược lại, bóc từng lớp ra để lấy đúng nội dung ban đầu.
Hiểu được cơ chế này giúp việc định vị sự cố mạng dễ hơn rất nhiều: mạng chậm, mất kết nối, hay lỗi ứng dụng, đều có thể truy về đúng tầng đang gặp vấn đề thay vì đoán mò.
Mỗi lần bạn mở một trang web, dữ liệu phải đi qua 7 "trạm kiểm soát" trước khi đến được máy chủ, rồi lại đi ngược qua 7 trạm đó để về máy bạn. Bảy trạm này chính là 7 tầng của mô hình OSI - thứ mà dân mạng máy tính nào cũng phải nằm lòng.
Nói đơn giản, OSI ra đời vì ngày xưa mỗi hãng làm mạng theo một kiểu, thiết bị hãng này không nói chuyện được với hãng kia. Cần một khung chung để ai làm phần cứng, ai viết phần mềm cũng theo cùng một chuẩn, thì máy móc mới ráp lại với nhau được.
7 tầng đó, từ trên xuống, hoạt động thế này:
Application: nơi bạn tương tác trực tiếp, gồm các dịch vụ quen thuộc như web (HTTP), email (SMTP), tên miền (DNS).
Presentation: lo việc "dịch" dữ liệu, mã hóa, nén, giải nén để hai bên hiểu nhau.
Session: mở, giữ và đóng phiên kết nối giữa hai máy.
Transport: chia nhỏ dữ liệu thành từng đoạn để truyền đi ổn định. TCP thì chắc chắn, có sửa lỗi; UDP thì nhanh nhưng chấp nhận mất gói, hợp với video, voice.
Network: quyết định gói tin đi đường nào để tới đích, dựa vào địa chỉ IP. Đây là sân của router.
Data Link: chuyển dữ liệu qua lại giữa hai thiết bị kề nhau trong cùng mạng LAN, dùng địa chỉ MAC. Switch làm việc ở tầng này.
Physical: tầng thấp nhất, biến dữ liệu thành tín hiệu điện, ánh sáng hay sóng để chạy qua dây cáp hay không khí.
Một mẹo thực tế: khi mạng bị lỗi, luôn kiểm tra tầng Physical trước - dây cắm chưa, đèn tín hiệu có sáng không - rồi mới lần lên các tầng cao hơn.
Khi dữ liệu đi xuống từ tầng Application đến tầng Physical, mỗi tầng sẽ gói thêm một lớp thông tin riêng, giống như bọc thêm một lớp bao bì. Đến nơi, máy nhận sẽ làm ngược lại, bóc từng lớp ra để lấy đúng nội dung ban đầu.
Hiểu được cơ chế này giúp việc định vị sự cố mạng dễ hơn rất nhiều: mạng chậm, mất kết nối, hay lỗi ứng dụng, đều có thể truy về đúng tầng đang gặp vấn đề thay vì đoán mò.