Mạng doanh nghiệp phát triển như thế nào theo thời gian? - Digital Readiness Model

[Huỳnh Tấn Đạt]

Bạn sẽ nhận ra rằng quản trị mạng không chỉ là cấu hình thiết bị, mà còn là quản lý cả một hệ thống có thể phục vụ hàng nghìn người dùng một cách ổn định và an toàn.
Trong một tài liệu của Cisco, mình khá ấn tượng với Digital Readiness Model – mô hình mô tả cách một hạ tầng mạng phát triển theo thời gian, từ những hệ thống vận hành hoàn toàn thủ công cho đến những mạng có khả năng tự động hóa và tự vận hành.
Điều thú vị là hầu hết doanh nghiệp đều đang đi trên hành trình này, chỉ khác nhau ở việc họ đang đứng ở giai đoạn nào. Giai đoạn 1: Best Effort – "Có sự cố mới xử lý"


Đây là giai đoạn đầu tiên và cũng là nơi rất nhiều doanh nghiệp nhỏ từng bắt đầu.
Hệ thống mạng ở mức này thường chưa có quy trình quản lý rõ ràng. Mỗi thiết bị được cấu hình riêng lẻ, khi xảy ra sự cố thì quản trị viên mới đăng nhập vào từng Router hoặc Switch để kiểm tra.
Ví dụ:

• Mạng chậm? Kiểm tra từng thiết bị.

• Wi-Fi mất kết nối? Đi kiểm tra Access Point.

• Người dùng không truy cập được Internet? Đăng nhập Router để xem log.

Mọi thứ đều mang tính phản ứng (Reactive) hơn là chủ động. Giai đoạn 2: Manual – Quản lý tập trung nhưng vẫn làm bằng tay


Khi hệ thống lớn hơn, doanh nghiệp bắt đầu sử dụng các nền tảng quản lý tập trung.
Thay vì phải đăng nhập từng Switch hay Access Point, quản trị viên có thể theo dõi toàn bộ thiết bị trên một giao diện duy nhất.
Tuy nhiên, phần lớn công việc vẫn phải thao tác thủ công:

• Tạo VLAN

• Cấu hình Port

• Nâng cấp Firmware

• Phân quyền người dùng

Nói cách khác, doanh nghiệp đã có công cụ hỗ trợ nhưng con người vẫn là trung tâm của mọi thao tác. Giai đoạn 3: Semi-Automated – Bắt đầu tự động hóa


Đây là giai đoạn mà mình thấy rất nhiều doanh nghiệp hiện nay đang hướng tới.
Thay vì cấu hình từng thiết bị, quản trị viên bắt đầu sử dụng:

• Python

• Ansible

• REST API

• Zero Touch Provisioning (ZTP)

Ví dụ, nếu cần cấu hình VLAN cho 100 Switch, trước đây bạn có thể phải đăng nhập 100 lần. Nhưng với Ansible, chỉ cần một Playbook là toàn bộ thiết bị sẽ được cấu hình trong vài phút.
Không chỉ tiết kiệm thời gian, việc tự động hóa còn giúp giảm đáng kể những lỗi do thao tác thủ công.
Đây cũng là lý do vì sao ngày càng nhiều tin tuyển dụng Network Engineer yêu cầu ứng viên biết thêm lập trình hoặc tự động hóa. Giai đoạn 4: Automated – Hệ thống chủ động hơn


Ở mức này, mạng không còn đơn thuần thực hiện theo lệnh của con người mà đã có khả năng tự phản ứng với các thay đổi.
Chẳng hạn:

• Khi một đường truyền bị quá tải, hệ thống có thể tự cân bằng lưu lượng.

• Khi phát hiện một Access Point phục vụ quá nhiều người dùng, Controller sẽ tự điều chỉnh để phân tải.

• Khi có dấu hiệu bất thường về bảo mật, Firewall có thể tự động áp dụng chính sách bảo vệ.

Người quản trị lúc này không còn dành quá nhiều thời gian để "chữa cháy", mà tập trung vào việc xây dựng chính sách và tối ưu hệ thống. Giai đoạn 5: Self-Driving – Mạng tự vận hành


Đây là mục tiêu mà các hãng như Cisco, Juniper hay HPE Aruba đang hướng tới.
Một hệ thống Self-Driving có thể:

• Tự giám sát.

• Tự phân tích dữ liệu.

• Tự phát hiện sự cố.

• Đưa ra khuyến nghị hoặc tự xử lý theo chính sách đã định.

Ví dụ, hệ thống có thể nhận ra rằng mỗi sáng thứ Hai lưu lượng luôn tăng đột biến và chủ động điều chỉnh tài nguyên trước khi người dùng cảm thấy mạng chậm.
Hay khi phát hiện một thiết bị có dấu hiệu sắp gặp sự cố, hệ thống sẽ cảnh báo hoặc tự động chuyển lưu lượng sang tuyến khác để đảm bảo dịch vụ không bị gián đoạn.
Đó cũng là lúc AI và Machine Learning bắt đầu đóng vai trò quan trọng trong việc quản trị mạng.