Tweet
Học IT có cần ngoại ngữ không? Câu trả lời tôi mất 6 năm mới hiểu hết
Cách đây tầm 6 năm, tôi từng ngồi trong một buổi offline chia sẻ về nghề lập trình, có một bạn sinh viên năm 2 giơ tay hỏi đúng câu này:
"Anh ơi, em ghét tiếng Anh lắm, nhưng em thích code. Vậy em có theo được nghề này không?"
Lúc đó tôi trả lời rất... an toàn: "Không cần giỏi đâu em, biết đọc hiểu là được rồi." Câu trả lời không sai, nhưng nó thiếu. Thiếu rất nhiều thứ mà chỉ sau này, khi đi qua đủ thăng trầm trong nghề, tôi mới thấm.
Hôm nay tôi muốn kể lại câu chuyện đó một cách đầy đủ hơn, cả mặt tốt lẫn mặt xấu, không tô hồng.
Giai đoạn 1: "Không cần đâu, cứ code là được"
Hồi mới ra trường, tôi làm ở một công ty outsource nhỏ, khách hàng toàn trong nước. Ngày đó tôi tự tin lắm, vì thấy đúng là không cần tiếng Anh thật. Tài liệu thì đã có anh Trưởng nhóm dịch sẵn, Google Dịch thì paste đoạn lỗi vào là ra kết quả, StackOverflow thì cứ copy code về chỉnh sửa là chạy.
Tôi từng nghĩ: "Ừ thì đúng là mấy anh chị nói ngoại ngữ quan trọng chỉ đang hù dọa sinh viên thôi, để bán khóa học tiếng Anh IT thôi mà."
Hai năm đầu, mọi thứ ổn. Lương tăng đều, task hoàn thành đúng hạn. Tôi thấy mình đúng.
Giai đoạn 2: Cú va đầu TIÊN:
Bước ngoặt là năm thứ 3 đi làm. Công ty tôi trúng một dự án lớn hơn, khách hàng là một công ty ở Nhật. Không còn tài liệu tiếng Việt nữa. Không còn anh Trưởng nhóm dịch hộ nữa, vì chính anh ấy cũng đang ngồi dịch cho cả team, và anh quá tải.
Buổi họp đầu tiên qua video call, khách hàng nói tiếng Anh (dù không phải người Anh, phát âm cũng lơ lớ), tôi ngồi nghe mà như vịt nghe sấm . Bản spec (tài liệu đặc tả) gửi qua toàn thuật ngữ tôi tra từ điển cũng không hiểu hết nghĩa trong ngữ cảnh kỹ thuật.
Kết quả là gì? Tôi làm sai yêu cầu một module quan trọng. Không phải vì tôi code dở, mà vì tôi hiểu sai đề bài. Cả team phải làm lại, deadline dí, sếp họp riêng với tôi, không mắng nhưng tôi thấy rõ ánh mắt thất vọng.
Đêm hôm đó tôi ngồi một mình, nghĩ lại câu nói ngày xưa mình từng phán: "không cần ngoại ngữ đâu." Tự nhiên thấy... xấu hổ với chính mình.
Giai đoạn 3: Nhìn lại và học lại từ đầu
Tôi không đi học trung tâm gì to tát. Tôi làm 3 việc rất nhỏ, đều đặn mỗi ngày:
Đọc tài liệu chính thức (docs) bằng tiếng Anh thay vì tìm bản dịch tiếng Việt, dù chậm hơn gấp 3 lần lúc đầu.Xem các buổi tech talk, conference (hội nghị công nghệ) trên YouTube, không có phụ đề tiếng Việt, cứ nghe được chữ nào hay chữ đó.Viết commit message (ghi chú khi lưu code), báo cáo công việc bằng tiếng Anh, dù ban đầu sai ngữ pháp tứ tung.
Nửa năm đầu cực kỳ nản. Có hôm đọc một trang docs mà mất nguyên buổi tối không hiểu nổi 2 đoạn. Nhưng đến tháng thứ 8, thứ 9, tôi bắt đầu thấy khác. Không phải giỏi tiếng Anh, mà là quen với việc tiếp nhận thông tin kỹ thuật bằng tiếng Anh . Nó giống như cơ bắp vậy, tập rồi sẽ dẻo dai hơn.
Giai đoạn 4: Cái giá của việc "không cần"
Tôi có một người bạn, giỏi code hơn tôi nhiều, thuật toán chắc, tư duy logic tốt. Nhưng bạn ấy nhất quyết theo trường phái "code giỏi là đủ." 8 năm đi làm, bạn ấy vẫn quanh quẩn ở mức senior tại các công ty trong nước, lương ổn nhưng không bứt phá.
Trong khi đó, có những đồng nghiệp năng lực code chỉ ở mức khá, nhưng nhờ đọc hiểu tài liệu gốc tốt, tự học được công nghệ mới nhanh hơn (vì tài liệu mới nhất luôn ra bằng tiếng Anh trước, có khi cả năm sau mới có bản dịch, mà lúc đó công nghệ đã lỗi thời), lại thêm khả năng trình bày ý tưởng trong buổi họp quốc tế, họ được đề bạt lên vị trí lead, rồi remote cho công ty nước ngoài với mức lương gấp 3-4 lần.
Không phải vì họ code giỏi hơn. Mà vì cánh cửa cơ hội của họ rộng hơn.
Vậy sự thật là gì?
Tôi không nói dối các bạn: vẫn có những vị trí không cần ngoại ngữ . Làm cho công ty nội địa nhỏ, làm task lặp lại, không tiếp xúc tài liệu mới, không làm việc với đối tác nước ngoài - bạn hoàn toàn sống được mà không cần tiếng Anh. Điều đó là sự thật, tôi không phủ nhận.
Nhưng nếu bạn muốn:
Đọc được tài liệu công nghệ mới nhất, thay vì chờ người khác dịch (mà thường thì chẳng ai dịch cả)Làm việc ở công ty nước ngoài, dự án outsource lớn, hoặc remote cho công ty quốc tếTự học AI, tự học công nghệ mới mà không phụ thuộc khóa học tiếng ViệtCó cơ hội thăng tiến lên vị trí quản lý, làm việc với khách hàng, đối tác
Có ngoại ngữ không phải là điểm cộng, nó là điều kiện cần. Không phải để "nói hay", mà để không bị chậm một nhịp so với thế giới.
Lời cuối, nói thật LÒNG:
Nếu ai đó hỏi tôi "học IT có cần ngoại ngữ không" , tôi sẽ không trả lời "có hoặc không" nữa.
Tôi sẽ hỏi lại: "Bạn muốn nghề này đưa mình đi xa đến đâu?"
Nếu bạn chỉ muốn một công việc ổn định, đủ sống, ngoại ngữ có thể chưa phải ưu tiên số 1 ngay lúc này. Nhưng nếu bạn muốn nghề IT là con đường để đổi đời, để có nhiều lựa chọn hơn, để không bị bỏ lại phía sau mỗi khi công nghệ đổi mới - thì đừng đợi đến lúc va đầu như tôi mới bắt đầu học. Học từ bây giờ, chậm cũng được, nhưng đừng bỏ.
Tôi không giỏi tiếng Anh đến giờ. Tôi vẫn nói sai ngữ pháp, vẫn tra từ điển mỗi ngày. Nhưng tôi không còn sợ đọc một trang docs tiếng Anh nữa, và điều đó đã thay đổi cả con đường sự nghiệp của tôi.
Bạn nghĩ sao? Ở vị trí công việc hiện tại của bạn, ngoại ngữ có đang là rào cản, hay là bàn đạp?
Cách đây tầm 6 năm, tôi từng ngồi trong một buổi offline chia sẻ về nghề lập trình, có một bạn sinh viên năm 2 giơ tay hỏi đúng câu này:
"Anh ơi, em ghét tiếng Anh lắm, nhưng em thích code. Vậy em có theo được nghề này không?"
Lúc đó tôi trả lời rất... an toàn: "Không cần giỏi đâu em, biết đọc hiểu là được rồi." Câu trả lời không sai, nhưng nó thiếu. Thiếu rất nhiều thứ mà chỉ sau này, khi đi qua đủ thăng trầm trong nghề, tôi mới thấm.
Hôm nay tôi muốn kể lại câu chuyện đó một cách đầy đủ hơn, cả mặt tốt lẫn mặt xấu, không tô hồng.
Giai đoạn 1: "Không cần đâu, cứ code là được"
Hồi mới ra trường, tôi làm ở một công ty outsource nhỏ, khách hàng toàn trong nước. Ngày đó tôi tự tin lắm, vì thấy đúng là không cần tiếng Anh thật. Tài liệu thì đã có anh Trưởng nhóm dịch sẵn, Google Dịch thì paste đoạn lỗi vào là ra kết quả, StackOverflow thì cứ copy code về chỉnh sửa là chạy.
Tôi từng nghĩ: "Ừ thì đúng là mấy anh chị nói ngoại ngữ quan trọng chỉ đang hù dọa sinh viên thôi, để bán khóa học tiếng Anh IT thôi mà."
Hai năm đầu, mọi thứ ổn. Lương tăng đều, task hoàn thành đúng hạn. Tôi thấy mình đúng.
Giai đoạn 2: Cú va đầu TIÊN:
Bước ngoặt là năm thứ 3 đi làm. Công ty tôi trúng một dự án lớn hơn, khách hàng là một công ty ở Nhật. Không còn tài liệu tiếng Việt nữa. Không còn anh Trưởng nhóm dịch hộ nữa, vì chính anh ấy cũng đang ngồi dịch cho cả team, và anh quá tải.
Buổi họp đầu tiên qua video call, khách hàng nói tiếng Anh (dù không phải người Anh, phát âm cũng lơ lớ), tôi ngồi nghe mà như vịt nghe sấm . Bản spec (tài liệu đặc tả) gửi qua toàn thuật ngữ tôi tra từ điển cũng không hiểu hết nghĩa trong ngữ cảnh kỹ thuật.
Kết quả là gì? Tôi làm sai yêu cầu một module quan trọng. Không phải vì tôi code dở, mà vì tôi hiểu sai đề bài. Cả team phải làm lại, deadline dí, sếp họp riêng với tôi, không mắng nhưng tôi thấy rõ ánh mắt thất vọng.
Đêm hôm đó tôi ngồi một mình, nghĩ lại câu nói ngày xưa mình từng phán: "không cần ngoại ngữ đâu." Tự nhiên thấy... xấu hổ với chính mình.
Giai đoạn 3: Nhìn lại và học lại từ đầu
Tôi không đi học trung tâm gì to tát. Tôi làm 3 việc rất nhỏ, đều đặn mỗi ngày:
Đọc tài liệu chính thức (docs) bằng tiếng Anh thay vì tìm bản dịch tiếng Việt, dù chậm hơn gấp 3 lần lúc đầu.Xem các buổi tech talk, conference (hội nghị công nghệ) trên YouTube, không có phụ đề tiếng Việt, cứ nghe được chữ nào hay chữ đó.Viết commit message (ghi chú khi lưu code), báo cáo công việc bằng tiếng Anh, dù ban đầu sai ngữ pháp tứ tung.
Nửa năm đầu cực kỳ nản. Có hôm đọc một trang docs mà mất nguyên buổi tối không hiểu nổi 2 đoạn. Nhưng đến tháng thứ 8, thứ 9, tôi bắt đầu thấy khác. Không phải giỏi tiếng Anh, mà là quen với việc tiếp nhận thông tin kỹ thuật bằng tiếng Anh . Nó giống như cơ bắp vậy, tập rồi sẽ dẻo dai hơn.
Giai đoạn 4: Cái giá của việc "không cần"
Tôi có một người bạn, giỏi code hơn tôi nhiều, thuật toán chắc, tư duy logic tốt. Nhưng bạn ấy nhất quyết theo trường phái "code giỏi là đủ." 8 năm đi làm, bạn ấy vẫn quanh quẩn ở mức senior tại các công ty trong nước, lương ổn nhưng không bứt phá.
Trong khi đó, có những đồng nghiệp năng lực code chỉ ở mức khá, nhưng nhờ đọc hiểu tài liệu gốc tốt, tự học được công nghệ mới nhanh hơn (vì tài liệu mới nhất luôn ra bằng tiếng Anh trước, có khi cả năm sau mới có bản dịch, mà lúc đó công nghệ đã lỗi thời), lại thêm khả năng trình bày ý tưởng trong buổi họp quốc tế, họ được đề bạt lên vị trí lead, rồi remote cho công ty nước ngoài với mức lương gấp 3-4 lần.
Không phải vì họ code giỏi hơn. Mà vì cánh cửa cơ hội của họ rộng hơn.
Vậy sự thật là gì?
Tôi không nói dối các bạn: vẫn có những vị trí không cần ngoại ngữ . Làm cho công ty nội địa nhỏ, làm task lặp lại, không tiếp xúc tài liệu mới, không làm việc với đối tác nước ngoài - bạn hoàn toàn sống được mà không cần tiếng Anh. Điều đó là sự thật, tôi không phủ nhận.
Nhưng nếu bạn muốn:
Đọc được tài liệu công nghệ mới nhất, thay vì chờ người khác dịch (mà thường thì chẳng ai dịch cả)Làm việc ở công ty nước ngoài, dự án outsource lớn, hoặc remote cho công ty quốc tếTự học AI, tự học công nghệ mới mà không phụ thuộc khóa học tiếng ViệtCó cơ hội thăng tiến lên vị trí quản lý, làm việc với khách hàng, đối tác
Có ngoại ngữ không phải là điểm cộng, nó là điều kiện cần. Không phải để "nói hay", mà để không bị chậm một nhịp so với thế giới.
Lời cuối, nói thật LÒNG:
Nếu ai đó hỏi tôi "học IT có cần ngoại ngữ không" , tôi sẽ không trả lời "có hoặc không" nữa.
Tôi sẽ hỏi lại: "Bạn muốn nghề này đưa mình đi xa đến đâu?"
Nếu bạn chỉ muốn một công việc ổn định, đủ sống, ngoại ngữ có thể chưa phải ưu tiên số 1 ngay lúc này. Nhưng nếu bạn muốn nghề IT là con đường để đổi đời, để có nhiều lựa chọn hơn, để không bị bỏ lại phía sau mỗi khi công nghệ đổi mới - thì đừng đợi đến lúc va đầu như tôi mới bắt đầu học. Học từ bây giờ, chậm cũng được, nhưng đừng bỏ.
Tôi không giỏi tiếng Anh đến giờ. Tôi vẫn nói sai ngữ pháp, vẫn tra từ điển mỗi ngày. Nhưng tôi không còn sợ đọc một trang docs tiếng Anh nữa, và điều đó đã thay đổi cả con đường sự nghiệp của tôi.
Bạn nghĩ sao? Ở vị trí công việc hiện tại của bạn, ngoại ngữ có đang là rào cản, hay là bàn đạp?
Attached Files