Tweet
"Khi cơn sốt hạ nhiệt, người còn đứng vững là người nắm chắc những thứ cơ bản nhất"
Năm 2021 , chỉ cần vài khóa học online, một bạn trẻ cũng đậu vị trí lập trình viên với mức lương trong mơ. Thị trường khát người, ai cũng tin IT là ngành đổi đời chỉ sau một đêm.
Rồi cơn sốt qua đi.
Cuối 2022, làn sóng cắt giảm nhân sự công nghệ quét khắp thế giới. Điều trớ trêu là: người bị cắt trước tiên không phải người kém chăm chỉ, mà là người chỉ biết dùng công cụ mà không hiểu nó vận hành ra sao. Họ giỏi copy paste, giỏi hỏi AI viết hộ một đoạn hàm.
Nhưng khi hệ thống lỗi lúc nửa đêm, họ đứng hình.
Vì họ chưa từng thực sự học nền tảng.
Bây giờ là năm 2026 . AI viết code nhanh hơn con người, trả lời trong vài giây. Nhiều bạn trẻ nghĩ: học nền tảng làm gì, hỏi AI là xong.
Nhưng chính những kỹ sư giỏi nhất lại khuyên ngược lại. Vì khi công cụ hỏng, khi AI trả lời sai, người hiểu gốc rễ mới là người tìm ra vấn đề nằm ở đâu. AI có thể viết code hộ bạn trong một nốt nhạc, nhưng không thể tư duy hộ bạn khi hệ thống sập giữa production và không có ai để hỏi.
Tôi từng gặp một sinh viên năm cuối, portfolio toàn dự án "làm bằng AI trong một buổi chiều", demo rất mượt. Nhưng khi hỏi vì sao đoạn code lại dùng vòng lặp thay vì đệ quy, bạn ấy im lặng.
Không phải vì kém, mà vì AI đã làm hộ, nên khi công cụ biến mất, kiến thức cũng biến mất theo.
Ngược lại, có những người đi chậm hơn: dành cả năm chỉ để hiểu cấu trúc dữ liệu, hiểu cách hệ thống vận hành. Ba tháng đầu họ chẳng có gì để khoe. Nhưng ba năm sau, họ là người được gọi vào phòng họp mỗi khi hệ thống gặp sự cố lớn, vì họ tự nhìn ra vấn đề, không cần ai chỉ.
IT vốn luôn đổi theo từng đợt sóng: blockchain, no-code, và giờ là AI. Mỗi làn sóng đi qua đều để lại một lớp người chạy theo phong trào rồi biến mất, và một lớp người hiểu bản chất, vẫn trụ lại.
Nếu bạn đang hoang mang giữa quá nhiều công nghệ mới, có lẽ câu trả lời không nằm ở việc chạy theo thêm một xu hướng nào nữa, mà nằm ở việc quay lại, học chậm và chắc những thứ cơ bản nhất.
Công cụ sẽ luôn thay đổi. Nhưng người hiểu bản chất, đi đâu cũng sống được.
Hãy bắt đầu lại từ những thứ cơ bản nhất.
Năm 2021 , chỉ cần vài khóa học online, một bạn trẻ cũng đậu vị trí lập trình viên với mức lương trong mơ. Thị trường khát người, ai cũng tin IT là ngành đổi đời chỉ sau một đêm.
Rồi cơn sốt qua đi.
Cuối 2022, làn sóng cắt giảm nhân sự công nghệ quét khắp thế giới. Điều trớ trêu là: người bị cắt trước tiên không phải người kém chăm chỉ, mà là người chỉ biết dùng công cụ mà không hiểu nó vận hành ra sao. Họ giỏi copy paste, giỏi hỏi AI viết hộ một đoạn hàm.
Nhưng khi hệ thống lỗi lúc nửa đêm, họ đứng hình.
Vì họ chưa từng thực sự học nền tảng.
Bây giờ là năm 2026 . AI viết code nhanh hơn con người, trả lời trong vài giây. Nhiều bạn trẻ nghĩ: học nền tảng làm gì, hỏi AI là xong.
Nhưng chính những kỹ sư giỏi nhất lại khuyên ngược lại. Vì khi công cụ hỏng, khi AI trả lời sai, người hiểu gốc rễ mới là người tìm ra vấn đề nằm ở đâu. AI có thể viết code hộ bạn trong một nốt nhạc, nhưng không thể tư duy hộ bạn khi hệ thống sập giữa production và không có ai để hỏi.
Tôi từng gặp một sinh viên năm cuối, portfolio toàn dự án "làm bằng AI trong một buổi chiều", demo rất mượt. Nhưng khi hỏi vì sao đoạn code lại dùng vòng lặp thay vì đệ quy, bạn ấy im lặng.
Không phải vì kém, mà vì AI đã làm hộ, nên khi công cụ biến mất, kiến thức cũng biến mất theo.
Ngược lại, có những người đi chậm hơn: dành cả năm chỉ để hiểu cấu trúc dữ liệu, hiểu cách hệ thống vận hành. Ba tháng đầu họ chẳng có gì để khoe. Nhưng ba năm sau, họ là người được gọi vào phòng họp mỗi khi hệ thống gặp sự cố lớn, vì họ tự nhìn ra vấn đề, không cần ai chỉ.
IT vốn luôn đổi theo từng đợt sóng: blockchain, no-code, và giờ là AI. Mỗi làn sóng đi qua đều để lại một lớp người chạy theo phong trào rồi biến mất, và một lớp người hiểu bản chất, vẫn trụ lại.
Nếu bạn đang hoang mang giữa quá nhiều công nghệ mới, có lẽ câu trả lời không nằm ở việc chạy theo thêm một xu hướng nào nữa, mà nằm ở việc quay lại, học chậm và chắc những thứ cơ bản nhất.
Công cụ sẽ luôn thay đổi. Nhưng người hiểu bản chất, đi đâu cũng sống được.
Hãy bắt đầu lại từ những thứ cơ bản nhất.