Tweet
Ngành IT không còn "bãi tập" cho người mới
Hỏi một sinh viên IT mới ra trường năm nay, đa số sẽ kể chung một câu chuyện: rải CV hàng trăm bộ, phỏng vấn được vài nơi, và câu quen thuộc nhất luôn là "bên em cần người có kinh nghiệm, ít nhất 1-2 năm".
Nghe vô lý, vì ai cũng phải bắt đầu từ đâu đó. Nhưng nhìn từ phía doanh nghiệp lại rất hợp lý: những việc từng dùng để "nuôi" người mới - sửa lỗi nhỏ, review code sơ cấp, trả lời ticket hạng thấp - giờ AI làm trong vài giây, rẻ hơn, không đòi tăng lương.
Thị trường IT Việt Nam vì thế thiếu người giỏi trầm trọng, nhưng lại thừa người mới chỉ biết code cơ bản. Doanh nghiệp vẫn tuyển, chỉ tuyển người đã "cứng tay" sẵn. Việc làm không mất đi, nhưng cánh cửa để một người từ "có bằng" thành "có nghề" đang hẹp lại từng ngày.
Một nghiên cứu gần đây của Stanford Digital Economy Lab, dựa trên dữ liệu bảng lương hàng triệu lao động Mỹ, cho thấy: không có làn sóng sa thải diện rộng, nhưng nhóm 22-25 tuổi ở những nghề chịu ảnh hưởng mạnh của AI có mức việc làm thấp hơn gần 20% so với kỳ vọng.
Đáng chú ý, khoảng cách này đến từ việc công ty ngừng tuyển người trẻ, chứ không phải sa thải ai. Không ồn ào, không lên tin tức, nhưng cánh cửa cứ thế khép dần.
Trong trường, dữ liệu sạch, đề bài có đáp án. Ngoài đời, dữ liệu bẩn, tài liệu thất lạc, sự cố nổ ra lúc nửa đêm không ai để hỏi. Khác biệt lớn nhất là cái giá của việc sai: ở trường làm lại được, ở công ty là mất tiền, mất khách, và một cái tên phải chịu trách nhiệm.
Một người mới trong 6-12 tháng đầu gần như luôn là khoản lỗ ròng với doanh nghiệp - nên công ty nào cũng chọn cách an toàn: để chỗ khác đào tạo, mình chỉ tuyển người xong việc đó. Vấn đề là nếu ai cũng nghĩ vậy, rốt cuộc chẳng còn ai đào tạo ai.
Không thể đổ hết chuyện này lên vai người 22 tuổi. Singapore từng giải bài toán tương tự bằng cách trợ lương hàng tháng cho người mới ra trường trong thời gian được doanh nghiệp kèm cặp, đổi lại doanh nghiệp cam kết đào tạo tới 12 tháng. Tiền không đổ vào giảng đường, mà đổ đúng vào khoảng trống sau tốt nghiệp.
Đào tạo AI cho hàng triệu lao động là việc cần làm. Nhưng nếu không có "bãi tập" - nơi người mới được sai và được kèm - thì những con số đẹp trên giấy khó thành năng lực thật. Chi phí nuôi một người mới hôm nay, chính là khoản đầu tư cho người sẽ dẫn dắt ngành ngày mai.
Hỏi một sinh viên IT mới ra trường năm nay, đa số sẽ kể chung một câu chuyện: rải CV hàng trăm bộ, phỏng vấn được vài nơi, và câu quen thuộc nhất luôn là "bên em cần người có kinh nghiệm, ít nhất 1-2 năm".
Nghe vô lý, vì ai cũng phải bắt đầu từ đâu đó. Nhưng nhìn từ phía doanh nghiệp lại rất hợp lý: những việc từng dùng để "nuôi" người mới - sửa lỗi nhỏ, review code sơ cấp, trả lời ticket hạng thấp - giờ AI làm trong vài giây, rẻ hơn, không đòi tăng lương.
Thị trường IT Việt Nam vì thế thiếu người giỏi trầm trọng, nhưng lại thừa người mới chỉ biết code cơ bản. Doanh nghiệp vẫn tuyển, chỉ tuyển người đã "cứng tay" sẵn. Việc làm không mất đi, nhưng cánh cửa để một người từ "có bằng" thành "có nghề" đang hẹp lại từng ngày.
Một nghiên cứu gần đây của Stanford Digital Economy Lab, dựa trên dữ liệu bảng lương hàng triệu lao động Mỹ, cho thấy: không có làn sóng sa thải diện rộng, nhưng nhóm 22-25 tuổi ở những nghề chịu ảnh hưởng mạnh của AI có mức việc làm thấp hơn gần 20% so với kỳ vọng.
Đáng chú ý, khoảng cách này đến từ việc công ty ngừng tuyển người trẻ, chứ không phải sa thải ai. Không ồn ào, không lên tin tức, nhưng cánh cửa cứ thế khép dần.
Trong trường, dữ liệu sạch, đề bài có đáp án. Ngoài đời, dữ liệu bẩn, tài liệu thất lạc, sự cố nổ ra lúc nửa đêm không ai để hỏi. Khác biệt lớn nhất là cái giá của việc sai: ở trường làm lại được, ở công ty là mất tiền, mất khách, và một cái tên phải chịu trách nhiệm.
Một người mới trong 6-12 tháng đầu gần như luôn là khoản lỗ ròng với doanh nghiệp - nên công ty nào cũng chọn cách an toàn: để chỗ khác đào tạo, mình chỉ tuyển người xong việc đó. Vấn đề là nếu ai cũng nghĩ vậy, rốt cuộc chẳng còn ai đào tạo ai.
Không thể đổ hết chuyện này lên vai người 22 tuổi. Singapore từng giải bài toán tương tự bằng cách trợ lương hàng tháng cho người mới ra trường trong thời gian được doanh nghiệp kèm cặp, đổi lại doanh nghiệp cam kết đào tạo tới 12 tháng. Tiền không đổ vào giảng đường, mà đổ đúng vào khoảng trống sau tốt nghiệp.
Đào tạo AI cho hàng triệu lao động là việc cần làm. Nhưng nếu không có "bãi tập" - nơi người mới được sai và được kèm - thì những con số đẹp trên giấy khó thành năng lực thật. Chi phí nuôi một người mới hôm nay, chính là khoản đầu tư cho người sẽ dẫn dắt ngành ngày mai.
Attached Files