Tóm gọn toàn bộ họ nhà mạng từ góc bàn đến toàn cầu trong 5 phút

[ducanh210104]

Chào mọi người! Chắc hẳn ai từng mày mò về IT hoặc đơn giản là nghe mấy anh thợ mạng trao đổi cũng đã loáng thoáng thấy các từ "LAN" hay "WAN". Nhưng với muôn vàn kiểu setup mạng hiện nay, làm sao để phân biệt được chúng?

Thực ra, điểm khác biệt cốt lõi nhất giữa các loại mạng này chính là quy mô (kích thước) và phạm vi địa lý mà chúng bao phủ. Ngoài ra, việc ai quản lý hạ tầng và sử dụng giao thức nào cũng là yếu tố để phân loại.

Dưới đây là cách phân biệt các loại mạng từ bé nhất đến lớn nhất để anh em dễ hình dung nhé:
1. PAN (Personal Area Network) - Mạng cá nhân

Đây là "em út" nhỏ nhất trong gia đình mạng. Thay vì có một quản trị viên (admin) quản lý mạng lưới, PAN chỉ là một nhóm các thiết bị cá nhân thuộc sở hữu của một người.

• Kết nối: Chủ yếu qua Bluetooth, cáp USB hoặc Wi-Fi ad-hoc.
• Thiết bị: Smartphone, laptop, tablet, tai nghe, máy in. Với sự bùng nổ của IoT hiện nay, mạng PAN của bạn có thể bao gồm cả bóng đèn thông minh, đồ gia dụng hay ô tô.

2. LAN (Local Area Network) - Mạng cục bộ

Đây là thuật ngữ quen thuộc nhất. Mạng LAN thường nằm trong một khu vực địa lý duy nhất và do một tổ chức hoặc admin quản lý.

• Quy mô: Rất đa dạng, từ mạng gia đình/phòng trọ (SOHO), văn phòng vừa và nhỏ (SME), cho đến toàn bộ một tòa nhà chọc trời. (Nếu mạng LAN dùng Wi-Fi thì người ta gọi là WLAN).
• Giao thức: Chủ yếu dựa vào Ethernet và Wi-Fi (trước đây có cả Token Ring nhưng giờ đã lỗi thời).

3. CAN (Campus Area Network) - Mạng khuôn viên

Lớn hơn phòng ban/tòa nhà một chút là quy mô khuôn viên. Nếu bạn cần nối mạng giữa một vài tòa nhà sát nhau (như trường đại học, bệnh viện, khu công nghiệp...), bạn sẽ dùng CAN.

• Đặc điểm: Thường dùng cáp quang làm đường truyền trục chính.
• Điểm thú vị: CAN là "con lai". Nếu các tòa nhà gần nhau và doanh nghiệp tự kéo cáp quản lý được thì nó tính là mạng LAN. Nhưng nếu khoảng cách xa, chi phí tự kéo dây quá đắt và phải thuê đường truyền của nhà mạng, thì lúc này nó bắt đầu chuyển mác sang WAN.

4. MAN (Metropolitan Area Network) - Mạng đô thị

Khi mạng lưới của bạn phình to ra bao phủ toàn bộ một thành phố hoặc một khu vực đô thị, chúng ta có MAN.

• Đặc điểm: Do khoảng cách quá xa, các doanh nghiệp không thể tự kéo dây mà phải thuê các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông (ISP) hoặc truyền hình cáp tại địa phương.
• Ứng dụng: Kết nối Trụ sở chính (HQ) với các chi nhánh, nối nhà kho với không gian bán lẻ, hoặc nối mạng LAN tới trung tâm dữ liệu trong cùng một thành phố.

5. WAN (Wide Area Network) - Mạng diện rộng

"Trùm cuối" là đây! Loại mạng này trải dài qua các tỉnh thành, các quốc gia, châu lục và cuối cùng là toàn cầu.

• Đặc điểm: Chi phí xây dựng hạ tầng là cực kỳ khổng lồ, không một cá nhân hay doanh nghiệp thông thường nào tự xây WAN cho riêng mình được mà phải thuê hạ tầng của các nhà cung cấp chuyên biệt. WAN dùng bộ giao thức hoàn toàn khác LAN (như MPLS, Frame Relay, cáp quang FTTH, DSL...).
• Internet chính là gì? Mạng WAN lớn nhất thế giới chính là Internet – một mạng Public khổng lồ cho phép tất cả mọi người cùng tham gia và chia sẻ tài nguyên.

Tóm lại: Từ chiếc tai nghe nối với điện thoại (PAN), đến cục router trong nhà (LAN), vươn ra khu trường học (CAN), bao trùm cả thành phố (MAN), và cuối cùng là vươn ra toàn cầu (WAN) — tất cả đều phục vụ một mục đích là kết nối chúng ta lại với nhau.